Kaartboeken

Pag. iii. Titelpagina
Kaartboek van Dalen: titelpagina

Inleiding

Kaartboeken zijn een bijzonder soort (land-)kaarten. Net als kaarten zijn ze een bron van informatie over het landschap. Meestal hebben ze de vorm van een boekje of schrift waarin meerdere kaartjes zijn opgenomen.

Er worden wel 2 soorten kaartboeken onderscheiden:

  1. Verspreid liggende percelen in het bezit van een instelling of persoon.
  2. Aaneengesloten gebieden zoals een waterschap, baljuwschap of ambt

 

Op Tholen zijn de meeste kaartboeken gemaakt in opdracht van boeren. Hiermee konden ze bijvoorbeeld de te verbouwen gewassen inplannen, en de beloningen voor de (seizoens-)arbeiders berekenen. Wellicht dat ze ook een rol speelden bij verkoop en erfopvolging.

Grootgrondbezitters, zoals het Kroondomein, maakten ook gebruik van kaartboekjes.

Waterschappen en/of polders gebruikten kaartboeken voor de inning van de polderlasten.

Verspreiding kaartboeken Zeeland
Bron: De Klerk en Storms

Verspreiding

Het verspreidingsgebied in Zeeland uit “Zeeuwse bedrijfskaartboekjes in particulier bezit, etc.” laat duidelijk zien dat kaartboeken veel voorkwamen op het eiland Tholen.

Op deze website zijn veel kaartboekjes verzameld en overzichtelijk gerangschikt per oorspronkelijke gemeente. Uitgangspunt hierbij was om in de kaartboekjes te kunnen bladeren.

In totaal gaat het nu om 44 kaartboekjes (incl. wat losse kaarten) en ruim 800 scans. De meeste kaartboekjes zijn gedownload van Zeeuwsarchief.nl. Een kleiner aantal is door het Gemeentearchief Tholen ter beschikking gesteld. Veel kaartboeken zijn overigens nog in particulier bezit. De bronvermelding zal per kaartboek nog worden aangegeven.

Informatie

Meer informatie over kaartboekjes is ondermeer te vinden in:

Bronnen

De kaartboekjes zijn afkomstig van:

  • www.zeeuwsarchief.nl
  • www.archieftholen.nl
  • Heemkundekring Tholen
  • privébezit Ad de Graaf